خلاصه: برای بررسی متن تولیدشده با AI، آن را به فهرست ادعا تبدیل کنید: نام، عدد، تاریخ، دسترسی و نقل‌قول. هر ادعا را با منبع اصلی کنترل کنید و موارد بی‌منبع را حذف یا محدود بنویسید. لحن مطمئن و لینک ظاهری، صحت را ثابت نمی‌کنند؛ جمله منتشرشده باید دقیقاً با محدوده اطلاعات منبع همخوان باشد.
پیش‌نیاز: پیش‌نویس کوتاه، دسترسی به منابع اصلی و یک فایل برای ثبت ادعاها.
سطح: مقدماتی
یک واژه می‌تواند معنی خبر را عوض کند
در پیش‌نویس نوشته شده: «قابلیت تازه برای همه کاربران فعال شد.» صفحه رسمی می‌گوید: «عرضه تدریجی برای بعضی حساب‌ها آغاز شده.» موضوع یکی است، اما نتیجه‌ای که مخاطب می‌گیرد فرق دارد. قبل از ویرایش لحن، این فاصله را پیدا کنید.
NIST در راهنمای هوش مصنوعی مولد، اطلاعات نادرستِ با ظاهر معتبر را از خطرهای این سیستم‌ها می‌شمارد. این راهنما تضمین نمی‌دهد یک پرامپت خاص همه خطاها را حذف کند. مسیر زیر، چک‌لیست پیشنهادی تحریریه آلواناست. منبع NIST
مسیر بررسی در پنج ستون
در یک فایل ساده، پنج ستون بسازید: جمله، نوع ادعا، منبع، نتیجه بررسی و اصلاح. برای شروع فقط یک متن کوتاه را بردارید.
نام محصول را با صفحه رسمی تطبیق دهید. عدد را همراه واحد، بازه و مبنایش بررسی کنید. تاریخ اعلام را از تاریخ اجرای تغییر جدا نگه دارید. دسترسی را برای پلن، منطقه یا حساب ذکرشده بخوانید. نقل‌قول را در متن اصلی پیدا کنید؛ اگر پیدا نشد، آن را به نقل‌قول غیرمستقیمِ بی‌منبع تبدیل نکنید.
وجود لینک کافی نیست. صفحه را باز کنید و دنبال همان ادعا بگردید. اگر منبع فقط از «آزمایش» حرف می‌زند، از آن نتیجه «عرضه عمومی» نگیرید. برای مطلب آموزشی نیز تفاوت «پیشنهاد ما» و «قابلیت مستند ابزار» را روشن کنید.
یک نمونه اصلاح
جمله خام: «ابزار جدید، ساخت ویدئو را بدون هیچ هزینه‌ای ممکن کرده.» اگر منبع فقط سهمیه آزمایشی می‌دهد، جمله دقیق‌تر این است: «سهمیه آزمایشی معرفی شده؛ مقدار و شرایط استفاده را در حساب خودتان بررسی کنید.» عبارت «بدون هیچ هزینه» را تا زمانی که شرایط کامل مشخص نیست، حذف کنید.
در نمونه عددی، درصد بدون توضیح سنجه هم ناقص است. اگر نوشته «۳۰ درصد بهتر»، باید معلوم شود بهتر در چه آزمونی، نسبت به چه نسخه‌ای و با چه روش سنجشی. اگر این اطلاعات نیست، از تیتر قطعی استفاده نکنید.
معیار پایان کار
پیش‌نویس زمانی آماده بازبینی نهایی است که همه ادعاهای قابل‌بررسی، منبع یا تصمیم روشن داشته باشند. متن را یک بار برای معنا بخوانید و یک بار فقط برای اسم‌ها و اعداد. این دو دور، کار متفاوتی می‌کنند.
سطح این مسیر مقدماتی است و برای یک متن کوتاه حدود بیست دقیقه زمان پیشنهادی در نظر بگیرید. هزینه ابزار تازه لازم نیست؛ هزینه اصلی وقت بازکردن منابع است. برای خبر تازه، روز انتشار دوباره دسترسی و شرایط را چک کنید؛ بررسی امروز ممکن است فردا کافی نباشد.
منبع
NIST AI 600-1. مثال‌ها و روش پنج‌ستونی، پیشنهاد تحریریه آلواناست.
پرامپت آماده
ادعاهای قابل‌بررسی این متن را در پنج گروه نام، عدد، تاریخ، دسترسی و نقل‌قول فهرست کن. برای هر ادعا بنویس چه منبعی لازم است. منبع یا لینک نساز و نبود اطلاعات را روشن بگو.
سؤالات متداول
آیا از خود مدل بخواهیم متنش را تأیید کند کافی است؟
خیر. خودبازبینی می‌تواند به استخراج ادعا کمک کند، اما تأیید نیازمند بازکردن منبع مستقل و تطبیق جمله است.
اگر منبع چیزی درباره یک ادعا نگفت چه کنیم؟
ادعا را حذف، محدود یا با برچسب روشن نیازمند بررسی نگه دارید؛ سکوت منبع را تأیید تلقی نکنید.
محدودیت‌ها
لینک و لحن مطمئن تضمین صحت نیست؛ اطلاعات دسترسی و قیمت ممکن است تغییر کند.
